خودت انجام بده یا DIY چیست؟

حتما برای شما هم پیش آمده است که به مورد یا مسئله ای برخورده باشید و بعد از کلی تقلا و در خواست از دیگران، به این نتیجه رسیده باشید که خب، ” خودت انجام بده “. پیرامون این رفتار خودجوش، کلی فلسفه و پیشینه وجود دارد. در این مقاله به شما خواهیم گفت که خودت انجام بده یا DIY چیست؟

“خودت انجام بده” که در انگلیسی Do It Yourself یا به اختصار DIY نیز گفته می شود، به سبکی از ساختن، اصلاح کردن یا تعمیر کردن هر چیزی گفته می شود که بدون کمک متخصصین یا حرفه‌ای ها انجام شود.

طبق تعریف علمی که برای این سبک ارائه شده، خودت انجام بده رفتاری است که “اشخاص با استفاده از اجزا و مواد خام یا نیمه خام دست به تولید، اصلاح و یا بازسازی اموال و مایملک مادی خود می زنند که محیط زیست و محیط اطراف را نیز شامل می شود (مانند محوطه سازی و ایجاد فضای سبز)”.

در فرهنگ ما، عنوان هایی مثل “خودت انجام بده” و“خودت بساز“ به گوش آشنا هستند.

خودت انجام بده از کجا شروع می شود

برای شروع “خودت انجام بده” انگیزه های متفاوتی دخیل هستند. صرفه اقتصادی، در دسترس نبودن برخی مواد و یا کالاها، کیفیت نامطلوب برخی کالاها و یا نیاز به شخصی سازی برخی محصولات ما را به سوی DIY سوق می دهد. به علاوه، برای بالا بردن شان و هویت اجتماعی، گروه های خاصی از افراد مثل هنرمندان، توسعه دهندگان، مهندسین و افراد خلاق میل وافری به انجام پروژه های خودت انجام بده نشان می دهند.

اصطلاح “خودت انجام بده” یا “Do It Yourself” چیز جدیدی نیست و حداقل بیش از یک قرن است که در حوزه تاسیسات و نگهداری از ساختمان ها و منازل استفاده می شود. از دهه ۱۹۵۰ میلادی بود که خودت انجام بده کاملا مصطلح شد، به ویژه برای افرادی که دوست داشتند کارهای کوچک منزل خود، مثل تعمیر در و پنجره یا تعویض واشر و شیر آب را خودشان انجام دهند. این مسئله علاوه بر کاهش هزینه ها، باعث سرگرمی و به مرور زمان بروز خلاقیت می شد.

خودت انجام بده یک فرهنگ است

با گذشت زمان، اصطلاح خودت انجام بده معنی گسترده تری پیدا کرد و طیف وسیعی از مهارت ها و هنرها را پوشش داد. مهم‌ترین نمود آن در عرصه موسیقی راک و پانک بود که گروه های موسیقی را بر آن داشت تا ضبط و پخش آلبوم های خود را بدون اسپانسر  و استادیوم انجام دهند. ضبط موسیقی در گاراژ خانه که توسط خود اعضا آکوستیک شده بود انجام می شد و با کمک اعضا و طرفداران نزدیک به دست مخاطبین می رسید. جنبش های هنری و صنایع دستی از DIY استفاده کردند تا فرهنگ مصرف کنندگان را که تاکید بر وابستگی به غیر داشت تغییر دهند.

فلسفه DIY

در نیمه اول قرن بیستم، در آمریکای شمالی مجلاتی منتشر می شد که خوانندگان را تشویق می کرد از مهارت های عملی، تکنیک‌ها، ابزار و موادی که در اختیار دارند استفاده درست کنند. مثلا به ساکنین روستاها یا کشاورزان آموزش می دادند که چطور ابزار زراعی ساده را خودشان درست کنند و یا ماشین های کشاورزی را تعمیر کنند. رفته رفته این روند به شهرهای بزرگ نیز کشیده شد. مجلاتی که نحوه تعمیر وسایل منزل، خیاطی، نگهداری تاسیسات، تعمیرات ماشین و حتی طراحی دکوراسیون را آموزش می داد هر روز بیشتر می شدند.

با پیشرفت فناوری و ظهور کامپیوتر، این روند سرعت بیشتری گرفت. سایت ها و صفحات وبلاگ بسیاری می توان در اینترنت پیدا کرد که انواع ایده ها و آموزش های کاربردی را در اختیار جستجوگران قرار می دهند.

آلن واتز، فیلسوف انگلیسی که معرف فلسفه شرق به دنیای غرب است، اظهارنظر جالب و تامل برانگیزی دارد: “سیستم آموزشی ما، در کل هیچ مهارت عملی و مادی به ما نمی دهد. به عبارت دیگر، ما یاد نمی گیریم چطور آشپزی کنیم، چطور لباس بدوزیم، چطور خانه بسازیم، یا هر چیز پایه و ابتدایی که برای پیشبرد زندگی لازم داریم یاد بگیریم. کل چیزهایی که فرزندان ما در مدارس یاد می گیرند انتزاعی هستند. فقط به گونه ای ما را آموزش می دهند که فروشندگی و کاغذبازی اداری را یاد بگیریم یا در نهایت شخصیتی ایده گرا داشته باشیم”.

گسترش DIY

در دهه ۱۹۷۰ میلادی، DIY بین دانشجویان و فارغ التحصیلان رواج پیدا کرد. در آن زمان، بیشتر در نوسازی خانه های فرسوده که هزینه بالایی لازم نداشتند دیده می شد. البته در پروژه های متفاوتی که بیانگر نگاه اجتماعی و محیطی نیز بود به کار گرفته شد. در سال ۱۹۶۸ اولین شماره مجله Whole Earth Catalog به چاپ رسید که در آن تعریف وسیعی از واژه “ابزار” ارائه شد.

ابزارهای ویژه ای مثل ابزارهای نجاری و بنایی، ابزار باغبانی، تجهیزات جوشکاری، اره برقی ها، مواد فایبرگلس و هر چیزی، حتی نمونه های اولیه کامپیوترهای شخصی در این مجله معرفی و بررسی می شدند. حاصل آن ایجاد نگرش تجربه گرایی، عرف شکنی در مصرف و میل به خودت انجام بده بود.

در اواسط دهه ۱۹۹۰ میلادی، محتواهایی که مربوط به کارهای در منزل و تاسیسات بودند، وارد دنیای وب شدند. با گسترش و ترویج ویدئو، مدرسان DIY به سرعت از پتانسیل آن استفاده کردند و آموزش های خود را به صورت تصویری در اختیار علاقمندان قرار دادند.

با پیدایش شبکه های مجازی و سایت های ویدئویی، محبوبت خودت انجام بده در بین طراحان لباس و طراحان دکوراسیون بسیار زیاد شد. طراحان مد و لباس عقیده دارند DIY به مصرف کنندگان اجازه می دهد تا از مدهای فراگیر فاصله بگیرند و با مشارکت خود در طراحی لباس، نقش پررنگ تری در طراحی آنچه خود می پوشند داشته باشند.

خودت انجام بده در حوزه های مختلف

خودت انجام بده می تواند در حوزه های بسیار گسترده ای دخیل باشد. از جمله:

• کتاب و نوشته های افراد که به صورت شخصی و آنلاین نشر داده می شود.
• آهنگسازان و گروه های موسیقی که با سرمایه شخصی اقدام به پخش آثار خود می کنند.
• صنایع دستی و وسایلی که با دست ساخته می شوند. همچنین هر کسی می تواند وسایل کهنه خود را بازسازی یا نوسازی کند و دوباره مورد استفاده قرار دهد. به این شکل چرخه بازیافت نیز به کار می افتد.
• در هنرهای دستی مثل خیاطی، بافتنی، ساخت جواهرات دستی و وسایل چوبی کاربرد فراوان دارد.
• در طراحی های ساده گرافیکی مثل طراحی پوستر، طراحی کارت ویزیت و موارد بسیار که نیاز به تخصص خاصی ندارد.
• تغییر و ارتقای کالاهای معمولی که کاربردهای آن را گسترش می دهد و اصطلاحا “ترفندهای زندگی” نامیده می شود.
• همچنین با برخورداری برخی مهارت ها و دانش ها مثل دانش الکترونیک و برنامه نویسی می توان در حوزه های مختلف مثل ساخت یا اصلاح مدارهای الکترونیکی، کیت ها، ساخت بازی، تعمیر کامپیوترهای شخصی و موبایل و موارد دیگر از فرهنگ خودت انجام بده پیروی کرد.

از این به بعد هر کاری را خودت انجام بده

نیاز به هویت فردی و عدم وابستگی ما را بر آن می دارد تا سعی کنیم کارهایی را که روزی به دیگران محول می‌کردیم حالا خودمان انجام دهیم. صرفه اقتصادی، فقدان برخی کالاها یا کیفیت نامطلوب آن ها و تغییر نیازها نسبت به گذشته ما را به سوی DIY یا خودت انجام بده سوق می دهد. به علاوه، این سبک به ما اجازه ایده پردازی و خلاقیت می دهد و از همه مهم تر با اجرای این ایده ها، حس زندگی و لذت را در ما برمی‌انگیزد. شما هم می توانید از همین حالا شروع به DIY کنید.

نکاتی برای تازه کاران

این یک حقیقت است که هیچ کدام از ما همه فن حریف به دنیا نیامده ایم یا شاید تجربه و دانش لازم برای انجام خیلی کارها را به تنهایی نداشته باشیم. با این حال اگر همین حالا تصمیم گرفته اید که یک پروژه خودت انجام بده را شروع کنید نشانه خوبی است. خودت انجام بده در هزینه ها صرفه جویی می کند و باعث افزایش مهارت های ما می شود. با این حال، باید به چند نکته مهم دقت کنید.

اول: در مورد کار بیشتر بدانید

قبل از اینکه پروژه خودت انجام بده یا DIY خود را شروع کنید در مورد آن کار تحقیق و مطالعه کنید. به لطف اینترنت، سایت های بسیاری هستند که می توانند شما را راهنمایی کنند. اگر به مهارت خاصی نیاز است در مورد آن کتاب بخوانید، از ویدئوهای آموزشی کمک بگیرید یا از یکی از دوستان و آشنایان که تجربه دارد سوال کنید. انگیزه و علاقه برای شروع یک پروژه مهم است اما قبل از آن باید بدانید که چطور آن کار را انجام دهید. مواد و ابزار مناسب را تهیه کنید. ابزار مناسب زحمت و هزینه های مالی و زمانی شما را کاهش می دهند.

دوم: هزینه را تخمین بزنید

وقتی برای انجام پروژه بودجه بندی می کنید، مقداری هم برای هزینه های احتمالی کنار بگذارید. حتی حرفه‌ای ها هم برای مشکلات احتمالی تمهیداتی دارند. با تعیین بودجه درست برای خرید مواد لازم و هزینه های جانبی، هیچ وقت مجبور نمی‌شوید پروژه را به خاطر کمبود مالی ناتمام رها کنید.

سوم: بدانید چه کاری کار شما نیست!

بعضی چیزها مثل کار با گاز یا وسایل برقی جدید شامل قواعدی هستند که افراد عادی را از کار کردن روی آن ها منع می‌کند. به کتاب و دفترچه راهنماهای قدیمی اکتفا نکنید. قواعد تغییر می کنند اما کتاب ها و دفترچه ها نه. این قواعد برای ایمنی ما هستند. پس برای DIY ، به سراغ  این جور کارها نروید چرا که ممکن است خود و خانواده تان را به خطر بیاندازید.

چهارم: رعایت ایمنی شرط عقل است

هیچ چیز مهم تر از سلامتی نیست، پس مراقب سلامتی و ایمنی خود باشید. همیشه دستورالعمل ایمنی و طریقه استفاده از هر محصولی را که روی آن درج شده بخوانید. در صورت نیاز از لباس، دستکش و عینک ایمنی استفاده کنید. این تجهیزات ایمنی هزینه بالایی ندارند و سال ها برای شما کار می کنند.

پنجم: برای شروع لازم نیست ابزار زیادی بخرید

به هر حال یکی از انگیزه هایی که باعث می شود سراغ DIY برویم صرفه جویی اقتصادی است. پس بی دلیل برای ابزار هزینه نکنید مگر اینکه واقعا نیاز داشته باشید. اگر برای یک کار کوچک نیاز به ابزار دارید، همان ابزار موردنیاز را تهیه کنید. اگر ابزار خاصی نیاز دارید می توانید به جای خریدن آن را کرایه کنید یا از دوستان و نزدیکان قرض بگیرید. 

ششم: از کارهای کوچک شروع کنید

برای اینکه در اولین تجربه خودت انجام بده، سرخورده نشوید یا آسیبی به کار یا خودتان وارد نکنید و یا مجبور نشوید در انتها کار را به دست یک حرفه ای بسپارید، از پروژه های کوچک و ساده شروع کنید. به مرور و با کسب تجربه کارهای بزرگ تر و سخت تر را امتحان کنید. شاید خراب کردن یک دیوار کار ساده ای به نظر بیاید، اما باتجربه ها و حرفه ای ها می دانند که ممکن است مسائل و پیچیدگی هایی بروز کنند، مثلا اینکه دیوار ستون و تکیه گاه باشد و یا اینکه لوله آب و سیم کشی ها از کجای دیوار رد شده اند.

هفتم: همیشه اول امتحان کنید

برای همه پروژه های DIY به خصوص آنهایی که پیچیدگی بیشتری دارند، همیشه اول مهارت های خود و مواد و ابزار را در مقیاس کوچک امتحان کنید. با این کار هم از کارایی ابزار و موادی که در اختیار دارید مطمئن می شوید و هم از بروز خطا و ایجاد آسیب جلوگیری می‌کنید. برای مثال، اگر می خواهید دیوار رنگ و رورفته ای را رنگ کنید، ابتدا رنگ مناسب و موردنظر را روی گوشه ای از دیوار اعمال کنید. بعد اگر مطابق میل شما بود کل دیوار را رنگ کنید.

هشتم: وقت بگذارید و عجله نکنید

وقتی پروژه خودت انجام بده را شروع می کنید، ممکن است متوجه شوید که بیشتر از زمان مدنظر شما طول خواهد کشید. هیچ چیز بدتر از نیمه کاره رها کردن کار نیست. پس برای اتمام و انجام کار اگر لازم بود وقت اضافی و بیشتر اختصاص دهید. شاید گاهی فکر کنید کاری را در یک تعطیلی آخر هفته می توانید انجام دهید، ولی چند هفته طول بکشد. نا امید نشوید و سر فرصت کار را تمام کنید.

نهم: کار را دوباره بررسی کنید

پروژه هایی که با ایمنی و سلامت شما سر و کار دارند، مثل نصب حسگر ضدحریق، حتما چک کنید تا از صحت عملکرد آن مطمئن شوید.

دهم: تنهایی کار نکنید

بعضی پروژه ها با حضور دیگران راحت تر و دلچسب تر می شوند. یکی از مزایای خودت انجام بده همین همکاری و بودن کنار عزیزان است. به خصوص برای اولین تجربه، از اعضای خانواده یا دوستان نزدیک کمک بگیرید. حضور آن ها به شما دلگرمی و اعتماد به نفس خواهد داد. گاهی سختی یک پروژه در کنار دیگران حتی لذت بخش می شود. در ضمن از کمک خواستن خجالت نکشید.

یازدهم: از اشتباه و خراب کردن نترسید

اشتباه و خراب کردن جزو لاینفک تجربه کردن است. حرفه ای ها هم همین طوری حرفه ای شده اند. برای تعویض لوله آب که ترکیده است به اشتباه لوله کوچک تری خریده اید؟ اشکال ندارد. این تجربه می شود تا از این به بعد هر چیزی را دقیق تر اندازه گیری کنید. رنگ صندلی چوبی آن چیزی که در ذهن داشتید در نیامده است؟ اشکال ندارد. پیش خود فکر کنید که در این فرایند چند چیز جدید یاد گرفته اید و تجربه کرده اید. روی رنگ کردن صندلی بعدی بیشتر دقت کنید. آزمون و خطا کنید تا به نتیجه دلخواه برسید. از حرفه ای ها بپرسید چند بار خراب کاری کرده اند، آن وقت امیدوار می‌شوید.

دوازدهم: مورد آخر چیزی نیست جز اینکه از کاری که به دست خودتان انجام داده اید لذت ببرید.

لطفا سوالات و نظرات خود را با ما در فروشگاه رنگ و ابزار زبرنگ در میان بگذارید.