راه های جلوگیری از زنگ زدن فلزات

فلزات، به خصوص فلزاتی که از آهن یا آلیاژی از آهن تشکیل می‌شوند، مثل فولاد، در معرض اکسیژن و رطوبت به راحتی دچار زنگ زدگی می‌شوند. متاسفانه، زنگ زدگی جزو طبیعت فلزات است. گاهی اوقات زنگ زدگی را پتینه نیز می‌گویند، مثل زمانی که مس برای مدت خیلی طولانی در معرض هوا قرار می‌گیرد و سبز رنگ می‌شود. البته پتینه نام سبکی در طراحی دکوراسیون نیز می‌باشد که از همین کلمه گرفته شده و طرفداران زیادی دارد، اما واقعیت این است که زنگ زدگی فلزات چیزی است که همه از آن بیزاریم. در این مطلب راه های جلوگیری از زنگ زدن فلزات را بررسی می‌کنیم.

جدا از ماشین آلات، ابزار و وسایل فلزی زیادی را اطراف خود می‌بینیم. از درب و پنجره‌های فلزی گرفته تا پیچ و مهره‌هایی که قطعات مختلف را به هم وصل می‌کنند، فلزی هستند؛ یعنی در معرض زنگ زدگی هستند. زنگار علاوه بر اینکه ظاهر فلزات را زشت می‌کند، می‌تواند کارکرد آن ها را مختل کند و فلزات را تا حد نابودی کامل پیش ببرد. پس پاک کردن زنگ زدگی ها و جلوگیری از شکل‌گیری مجدد آن‌ها بسیار اهمیت دارد.

تمیز کردن سطوح زنگ زده

اجازه دهید قبل از اینکه به راه های جلوگیری از زنگ زدن فلزات بپردازیم، خیلی کوتاه و مختصر تمیز کردن زنگار از روی فلزات را مرور کنیم. برای تمیز کردن آثار زنگ زدگی از فلزات، در وهله اول باید سطوح زنگ زده را پاک کرد. برای این منظور، ابتدا باید میزان و شدت زنگ زدگی را تعیین کرد.

زنگ زدگی سطحی

زنگ زدگی های سطحی و سبک را می‌توان با سیم ظرفشویی (پشم فلز) نرم و پولیش از بین برد. کافی است مقداری خمیر پولیش روی سطح بمالید و با سیم ظرفشویی نرم تا وقتی کاملا صاف و تمیز شود مالش دهید.

زنگ زدگی متوسط

زنگ زدگی های متوسط را می‌توان با برس سیمی یا سیم ظرفشویی های زبرتر از بین برد و بعد با سیم ظرفشویی نرم و پولیش سطح را کاملا تمیز و یکنواخت کرد.

زنگ زدگی سنگین

اگر زنگ زدگی تا حدی است که به فلز نفوذ کرده اما در ساختار و عملکرد وسیله فلزی تاثیر منفی نداشته است، می‌توانید پشم فلز زبر به همراه دستگاه سنگ زنی استفاده کنید و زنگار را پاک کنید. سنباده نیز به عنوان یک ابزار قدرتمند می‌تواند به عنوان راه حل نهایی مورد استفاده قرار بگیرد. بسته به شدت زنگ زدگی می توانید از سنباده زبر و نرم، هم به صورت دستی و هم ماشینی استفاده کنید.

بعد از اینکه زنگار را پاک کردید باید با سیم ظرفشویی نرم و پولیش، سطح کار را صاف و یکدست کنید. به جای سیم ظرفشویی می توانید از سنباده خیلی نرم نیز استفاده کنید.

راه های جلوگیری از زنگ زدن فلزات

بعد از اینکه زنگ زدگی را پاک کردید، حالا باید از شکل گیری دوباره آن جلوگیری کنید. دقت داشته باشید که به محض قرار گرفتن آهن و فولاد در معرض هوا، سطح فلز شروع به اکسید شدن و زنگ زدن می‌کند. پس نباید سطح فلز بدون پوشش رنگ و یا جلا در معرض اکسیژن قرار بگیرد. رنگ آمیزی سطوح فلزی تنها جنبه زیبایی ندارد بلکه از این سطوح در برابر خوردگی و زنگ زدگی محافظت می کند.

اسید فسفریک

یکی از کارهایی که حرفه ای ها برای جلوگیری از زنگ زدن فلزات بدون پوشش می کنند شستن یا حداقل پوشش دادن فلز با یک لایه اسید فسفریک است. اسید فسفریک یک ماده شیمیایی است که در صنایع مختلف کاربرد دارد. تولید نوشابه های گازدار، تولید کودهای فسفاته، تصفیه آب، ساخت پاک کننده های صابونی و غیرصابونی و زدودن زنگ آهن از جمله کاربردهای اسید فسفریک است.

اسید فسفریک اکسید آهن یا همان زنگار را به فسفات آهن بدل می‌کند. این اولین و مهم ترین قدم در زدودن زنگ آهن است، چرا که بعد از تماس اسید فسفریک با ذرات زنگ زدگی، حتی ذرات بسیار ریزی که با چشم دیده نمی‌شوند، این ذرات به عنصری راکد و غیرفعال تبدیل می‌شوند که به راحتی قابل رنگ آمیزی و پوشش دادن هستند. بنابراین می توانید به راحتی فلزات زنگ زده را رنگ کنید.

اگر با اسید فسفریک کار می‌کنید حتما از وسایل ایمنی مثل عینک و دستکش استفاده کنید. اسید فسفریک برای پوست مضر است. اگر گزینه کم خطرتری می‌خواهید، از نوشابه های گازدار برای زدودن زنگ آهن استفاده کنید. نوشابه، به دلیل وجود اسید فسفریک، هم زنگ زدگی را از بین می‌برد و هم در سطح آهن حفره های بسیار ریزی ایجاد می‌کند که برای رنگ آمیزی فلزات می‌تواند یک مزیت محسوب شود، چون باعث چسبندگی بهتر رنگ روی سطح فلز می‌شود.

حالا که زنگ زدگی پاک شد نوبت پوشش دادن سطح فلز است.

از آنجایی که آب و فلز با هم دشمن هستند، استفاده از رنگ های پایه آب به صورت مستقیم روی فلز توصیه نمی‌شود. اگر قصد اجرای رنگ اکریلیک (رنگ پایه آب) روی سطح فلزی را دارید باید زیرسازی‌های لازم را انجام دهید و بعد از اجرای بتونه و آستری رنگ اصلی را اعمال کنید. در ادامه برخی پوشش های روغنی را که ضد زنگ زدگی هستند معرفی می‌کنیم.

روغن بزرک

یکی از راه های جلوگیری از زنگ زدن فلزات استفاده از روغن بزرک است. روغن بزرک یا روغن کتان یک ضد زنگ طبیعی و سنتی است. روغن بزرک باعث خروج آب و رطوبت از سطح شده و بعد از خشک شدن پوششی نازک روی سطح تشکیل می‌دهد. مقداری روغن بزرک را روی وسایل فلزی زنگ زده بمالید و ۲۴ ساعت الی ۴۸ ساعت صبر کنید تا خشک شود.

قسمت های متحرک وسایل، مثل مفصل قیچی، در تماس با روغن بزرک ممکن است کند و سفت شوند. بنابراین بهتر است از روغن بزرک یا روغن کتان روی قطعاتی استفاده کنید که مفصل ندارند و ثابت و بی حرکت هستند.

محصولات صنعتی

رنگسازی های مختلف محصولات متنوعی تحت عنوان ضد زنگ تولید می‌کنند. اساسا ضدزنگ ها یک نوع پوشش آستری هستند و معمولا در دو رنگ طوسی و اخرایی (قرمز) تولید می‌شوند. از ضدزنگ طوسی زمانی استفاده می‌شود که رنگ رویه روشن باشد و ضدزنگ اخرایی به عنوان پوشش زیرین رنگ های تیره استفاده می‌شود.

اسپری های لاک الکل و پلی اورتان نیز در بازار وجود دارند که مانع زنگ زدن سطح فلز می‌شوند. یکی از بهترین محصولاتی که برای پاک کردن زنگار و محافظت از سطح در برابر زنگ زدگی کاربرد دارد اسپری WD-40 است.

رنگ های پایه روغن

برای نوسازی و ترمیم وسایل فلزی که نیاز به رنگ دارند همیشه باید اول یک لایه آستری اجرا کرد. رنگ های روغنی نیز از این قاعده مستثنی نیستند. بعد از اجرای آستری دو لایه رنگ روغنی به سطح بزنید تا از نرسیدن آب و اکسیژن به فلز مطمئن شوید. بعد از اجرای لایه اول صبر کنید تا کامل خشک شود و بعد لایه دوم را اجرا کنید.

حالا راه های جلوگیری از زنگ زدن آهن و فلزات را می دانید

برای جلوگیری از زنگ زدن فلزات راه های مختلفی وجود دارد. با این حال، از هر نوع پوششی که استفاده می‌کنید باید همواره از وسایل فلزی خود نگهداری و مراقبت کنید، به خصوص اگر وسایل فلزی شما در فضای بیرونی قرار دارند و یا از قطعات متحرک تشکیل می‌شوند. آب و هوا دشمن شماره یک سطوح فلزی هستند. نوسازی و اجرای رنگ جدید روی سطوح فلزی، هر چند وقت یکبار، راهکار مناسبی برای جلوگیری از زنگ زدن فلزات است.

لطفا سوالات و نظرات خود را با ما در فروشگاه رنگ و ابزار زبرنگ در میان بگذارید. 

منبع: تاپر