چرخه رنگ و اصول ترکیب رنگ

حتما برای شما هم پیش آمده است که از ترکیب رنگ‌هایی که طراحان و هنرمندان در خلق آثار خود استفاده کرده‌اند حیرت‌زده شده باشید. در واقع این افراد با نظریه رنگ به خوبی آشنا هستند. نظریه رنگ ترکیبی کاربردی از علم و هنر است که برای همنشینی مناسب و ترکیب رنگ ها استفاده می‌شود. برای درک این نظریه باید ابتدا با چرخه رنگ آشنا باشید. در این مطلب قصد داریم درباره چرخه رنگ و اصول ترکیب رنگ ها و کاربردهای آن در طراحی و نقاشی صحبت کنیم.

آشنایی با اصول اولیه رنگ شناسی و استفاده از چرخه رنگ در طراحی دکوراسیون، طراحی لباس، طراحی‌های گرافیکی و نیز نقاشی هنری و نقاشی ساختمان اهمیت زیادی دارد.

چرخه رنگ RGB و RYB

چرخه رنگ در سال ۱۶۶۶ میلادی توسط اسحاق نیوتن ابداع شد. نیوتن طیف رنگ ها را در یک دایره جای داد و نقشه‌ای معنادار ترسیم کرد. این چرخه رنگ پایه و اساس نظریه رنگ است چرا که ارتباط بین رنگ‌ها را نشان می‌دهد.

چرخه رنگ دو نوع است. یکی چرخه RYB که در آن R نشانگر رنگ قرمز، Y نشانگر رنگ زرد و B نشانگر رنگ آبی است. این چرخه برای رنگ‌هایی که قابل لمس هستند مثل رنگ‌های نقاشی هنری و ساختمانی کاربرد دارد. چرخه دیگر، چرخه RGB است که R رنگ قرمز، G رنگ سبز و B رنگ آبی است. این چرخه برای دنیای دیجیتال و آنلاین، مثل رنگ‌هایی که در مانیتور کامپیوتر و تلویزیون می‌بینیم استفاده می‌شود.

رنگ های مکمل (Complementary)

در چرخه رنگ، به دو رنگی که در نقطه مقابل یکدیگر قرار می‌گیرند رنگ مکمل گفته می‌شود. ترکیب رنگ‌های مکمل تضادی چشم نواز ایجاد می‌کند و تاثیر رنگ را افزایش می‌دهد. این ترکیب براق‌تر و برجسته‌تر به نظر می‌رسد.

رنگ های تک رنگ (Monochromatic)

هر رنگ می تواند سه رنگ متفاوت در خود داشته باشد: سایه رنگ (shade)، درجه رنگ (tone) و ته رنگ (tint) که به آن تک رنگ گفته می‌شود. تک رنگ ترکیبی ناملموس و محتاطانه فراهم می‌کند و برای طراحی‌هایی به کار می‌رود که به هارمونی نیاز داشته باشند نه تضاد. تک رنگ فام‌های مختلف یک رنگ را دربرمی‌گیرد.

برای ساختن سایه رنگ، درجه رنگ و ته رنگ باید به رنگ پایه رنگ مشکی، سفید و یا خاکستری اضافه کرد.

سایه رنگ یا شید از اضافه کردن مشکی به رنگ پایه ساخته می‌شود و رنگ اصلی را تیره‌تر می‌کند. رنگ حاصل، رنگی غنی و عمیق می‌شود. سایه رنگ‌ها می‌توانند اثری بسیار قوی و تاثیرگذار ایجاد کنند.

ته رنگ یا تینت از اضافه کردن سفید به رنگ پایه ساخته می‌شود و رنگ را روشن‌تر می‌کند. ته رنگ می‌تواند از قدرت و شدت رنگ بکاهد و زمانی استفاده می‌شود که بخواهیم در ترکیب رنگ‌های روشن و براق تعادل ایجاد کنیم.

درجه یا تون رنگ از ترکیب سیاه، سفید و یا خاکستری به پایه رنگ ساخته می‌شود. همانند تینت، درجه رنگ نیز نسخه‌ای کم رنگ و ظریف از رنگ اصلی محسوب می‌شود. روشنی درجه رنگ کم تر به چشم می‌آید و می‌تواند ظرافت‌ها و پیچیدگی‌هایی که در رنگ اصلی ملموس و بارز نیستند جلوه گر کند.

رنگ های مشابه (Analogous)

در چرخه رنگ، به سه رنگی که کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند رنگ مشابه گفته می‌شود. در استفاده از رنگ‌های مشابه در کنار یکدیگر باید محتاط بود و باید یک رنگ را به عنوان رنگ غالب انتخاب کرد و رنگ‌های مشابه آن را به میزان کم استفاده کرد.

رنگ های سه گانه (Triadic)

به سه رنگی که با فاصله یکسان از یکدیگر در چرخه رنگ قرار گرفته‌اند سه گانه گفته می‌شود. ترکیب این رنگ‌ها تضاد بالایی ایجاد می‌کند، البته این تضاد به اندازه ترکیب رنگ‌های مکمل نیست. ترکیب این رنگ‌ها باعث افزایش قدرت و پویایی رنگ می‌شود.

رنگ های چهارگانه (Tetradic)

به چهار رنگی که با فاصله یکسان از یکدیگر روی چرخه رنگ قرار دارند چهارگانه گفته می‌شود. برای ترکیب این رنگ‌ها نیز باید یک رنگ غالب انتخاب کنید و سایر رنگ‌ها را به میزان کم در کنار آن استفاده کنید. هر چه تعداد رنگ‌های شما بیشتر باشد ایجاد توازن و هارمونی بین آنها سخت‌تر می‌شود.

رنگ های اصلی، فرعی و دسته سوم

چرخه رنگ به سه بخش رنگ های اصلی، رنگ های فرعی یا ثانویه و رنگ های ثالث یا دسته سوم تقسیم‌بندی می‌شود.

رنگ های اصلی (Primary) در چرخه رنگ RGB قرمز، سبز و آبی هستند. از ترکیب این سه رنگ اصلی رنگ سفید خالص به دست می‌آید.

در چرخه رنگ RYB رنگ های قرمز، زرد و آبی رنگ های اصلی هستند. این سه از ترکیب هیچ رنگ دیگری به وجود نمی‌آیند و سایر رنگ ها از ترکیب این رنگ‌ها حاصل می‌شوند.

رنگ های ثانویه یا فرعی رنگ هایی هستند که از ترکیب دو رنگ اصلی با هم به دست می‌آیند. رنگ‌ های فرعی سه رنگ هستند. در چرخه رنگ RGB رنگ فیروزه ای (cyan) از ترکیب سبز و آبی، ارغوانی (magenta) از ترکیب آبی و قرمز، و زرد (yellow) از ترکیب قرمز و سبز حاصل می‌شوند.

در چرخه رنگ RYB رنگ های فرعی شامل بنفش (purple)، نارنجی (orange) و سبز (green) می‌شوند. بنفش از ترکیب قرمز و آبی، نارنجی از ترکیب قرمز و زرد، و سبز از ترکیب آبی و زرد حاصل می‌شود.

رنگ های ثالث رنگ هایی هستند که از ترکیب یک رنگ اصلی با یک رنگ فرعی حاصل می‌شوند. دسته سوم رنگ ها شامل شش رنگ می‌شود. در چرخه رنگ RGB این رنگ‌ها نارنجی، سبز زیتونی، سبز چمنی، لاجوردی، بنفش و صورتی هستند.

در چرخه رنگ RYB رنگ های دسته سوم به این صورت دسته بندی می‌شوند: قرمز-نارنجی، زرد-نارنجی، زرد-سبز، آبی –سبز، آبی-بنفش و قرمز-بنفش.

رنگ های سرد و گرم

چرخه رنگ را به دو بخش رنگ های سرد و رنگ های گرم نیز می‌توان تقسیم کرد. گرمی یا سردی رنگ‌ها به درجه حرارت رنگ ها مربوط می‌شود. طبق روانشناسی رنگ ها، درجه حرارت رنگ ها احساسات مختلفی را برمی‌انگیزد. به عنوان مثال، رنگ‌های گرم حس شوق، شعف و راحتی را به ذهن القا می‌کنند، در حالیکه رنگ های سرد با آرامش و انزوا ارتباط دارند.

رنگ های گرم از قرمز تا زرد را شامل می‌شوند، و یادآور حرارت و گرمای خورشید هستند. رنگ‌های آبی، سبز و بنفش رنگ های سرد هستند که مثل آب خنکی را القا می‌کنند.

رنگ های سرد و گرم در چرخه رنگ طوری قرار می‌گیرند که توازن و تعادل ایجاد کنند.

در این مطلب چرخه رنگ و اصول ترکیب رنگ ها و کاربردهای آن در طراحی و نقاشی را بررسی کردیم. آشنایی با همین اصول ساده می‌تواند به ما کمک کند تا در طراحی دکوراسیون منزل و محل کار خود طبق اصولی تعریف شده و استاندارد از ترکیب رنگ ها و همنشینی آن ها بهره ببریم و محیط پیرامون خود را زیباتر کنیم. با پوشیدن لباس های هرچند ساده اما با رنگ بندی درست، خوش پوش‌تر و خوش‌سلیقه‌تر ظاهر شویم. حتی با ترکیب درست رنگ ها و همنشینی آن‌ها آثار هنری چشم‌نواز خلق کنیم.

لطفا سوالات و نظرات خود را با ما در فروشگاه رنگ و ابزار زبرنگ در میان بگذارید. 

منبع: سایت کانوا